Kırılgan hazineler: Samsung Dijital Kütüphane

Geçen yıl İngiltere’de Oxford Üniversitesi’nin kütüphanesini dijitalleştiren Samsung Electronics, benzer bir çalışmayı Ankara’daki Milli Kütüphane için yaptı ve böylece ortaya ilk dijital kütüphanemiz çıktı. Samsung Dijital Kütüphane’de, olağanüstü güzellikte eşsiz elyazması eserler var. Üstelik bu eserlerin dijital kopyalarına herhangi bir yerden kolayca ulaşabiliyorsunuz, bazılarını bilgisayarınıza, tabletinize ya da akıllı telefonunuza indirebiliyorsunuz… Bunun için gereken tek şey, Milli Kütüphane’ye üye olmanız.   Gülenay Börekçi

650x344-samsung-dijital-kutuphane-aciliyor-1477336547129

Ülkemizde kütüphaneleri kullananların sayısı 1 milyon 367 bin, yani nüfusun sadece yüzde 2’si. Avrupa’da bu oran yüzde 35, Finlandiya, İngiltere ve Norveç’teyse yüzde 70. Bu proje bu yüzden de çok önemli.

Milli Kütüphane’nin dijitalleşme atağı

Titizlikle korunan devasa bir elyazması koleksiyonu… İçinde neler yok ki! Her ayrıntısıyla gibi ince ince işlenmiş “Kuran-ı Kerim”ler… Mevlana’nın “Mesnevi”si… Osmanlılara ait ilk ansiklopedik eser olan ve 1428’de Oruç Gazi’nin torunu Bedri Dilşad’ın yazdığı “Murad-name”, Ebu’l-Hayr Rumî’nin Cem Sultan’ın emriyle yazdığı “Saltuk-name”, Udî’nin yazdığı “Maceray-ı Mah”…

Ankara’daki milli Kütüphane’nin elyazmaları bölümünden söz ediyorum. Geçen hafta oradaydım ve uzmanlar gözetiminde kitaplardan bazılarıyla tanıştım. Büyük sanat eserleri karşısında insanın kalbi atar, kanı alevlenir ya, bana da öyle oldu. Tabii kitapların hiçbirine dokunmadım. Zaten izin vermiyorlar, çünkü hepsi çok kıymetli hatta başlıkta yazdığım gibi “kırılgan” kitaplar.

“Kırılgan” dediysem, camdan yapılmış değiller elbette. Sadece matbaanın icadından, kitapların yaygınlaşıp herkes için erişilebilir olmasından çok uzun yıllar önce elde üretilmişler ve hiçbirinden iki tane yok. Eşsizler yani. Dokunmaya bile kıyamıyorsunuz, o derece… Bırakın kurcalamayı, sayfalarını karıştırmayı, birkaç minik toz zerresi bile yetebiliyor onları yıpratmaya hatta “öldürmeye”. Güvesi, rutubeti, yangını da cabası. Deriden, pamuk ipliğinden veya kâğıttan mamul sayfalarıyla, içeriğiyle, cildiyle, tasarımıyla geçmişten günümüze bırakılmış paha biçilmez birer miras her biri. Kopya etmek imkânsız. Ne o kâğıdı üretebiliriz, ne de binbir zahmetle elde edilmiş aynı mürekkepten bulabiliriz. Tıpkıbasımları yapılsa bile, katiyen orijinaline benzemez. Röprodüksiyon resimleri düşünün, aynı öyle.

İşin bir de okuyamama yanı var ama o bu haftaki konumuz değil. Bir İngiliz Shakespeare dönemine hatta daha öncesine ait elyazmalarını okuyabilir ama biz, aynı tarihlerde yazılmış bir eseri ne okuyabiliriz ne de anlayabiliriz.

Halihazırda 27 bin elyazması eseri görebiliyoruz

Bu okuma bahsini atlayıp esas konuya geliyorum. Milli Kütüphane’nin içinde yepyeni bir birim açıldı: Samsung Dijital Kütüphane. Osmanlıca, Farsça, Arapça 27 bin cilt el yazması eserin dijitalleştirilerek araştırmacıların hizmetine sunulması olarak özetleyebilirim. Ama aslında bundan daha fazlası söz konusu, ayrıntıları yanda okuyabilirsiniz. Ama önce Samsung Dijital Kütüphane’nin açıldığını öğrenince ne hissettiğimi dinleyin.

Şu sıralar dünyada müzeler, kütüphaneler, bağımsız gruplar geçmişi dijital yollarla canlandırmak, eskinin fikir ve sanat eserlerini insanlara sunmak adına çalışmalar yapıyor. British Museum’un 1 milyon kitabı dijitalize ederek okura sunması, Library of Congress’in milyonlarca fotoğrafı ve illüstrasyonu kullanıma açması akla gelen örneklerden. Amerika’dan İngiltere’ye, Hollanda’dan Rusya’ya sayısız örnek verebilirim. Bunun dışında müzeler ve galeriler de ellerindeki koleksiyonları yavaş yavaş dijitalize edtmeye başladı. Birkaç ay önce Walters Art Museum’un onlarca ciltlik İslam Eserleri Koleksiyonu’nu görünce içim epey bir cız etmişti. Niye bizdeki bu türden eşsiz kitaplar hep kapalı kapıların ardında diye… New York Public Library’de Sultan II. Abdülhamid’in devasa fotoğraf arşivini görünce de çok üzülmüştüm. Bu kütüphanelerin çalışma stili şu: Çoğu kitabı internet üzerinden okuyabiliyorsunuz, “public domain” denen, yani telif hakkı olmayan kitapları ise istediğiniz formatta indiriyorsunuz. Aynısı elyazmaları, fotoğraflar ve resim katalogları için de geçerli. Sadece nadir kitapları ve görselleri imaj başına belirli bir ücret ödeyerek indiriyorsunuz.

Milli Kütüphane’de açılan ve hem bir mekân olarak hem de internet üzerinden ulaşılabilen dijital kütüphane benim için işte bu yüzden şahane bir haberdi. Unutmadan, bu hafta kitap tavsiyesi yok, bence bir an önce Milli Kütüphane’nin sitesine girip üyeliğinizi başlatın. Sonra bütün kitaplar sizin.

Projenin detayları

+ 2015 verilerine göre Milli Kütüphane’nin toplam kullanıcı sayısı 500 binin üzerinde; kayıtlı üye sayısı ise 95 bin civarında. Bina içinde yeni açılan Samsung Dijital Kütüphane’nin, üye sayısını arttırması bekleniyor.

+ Neo-tradisyonel tarzda dekore edilmiş bu konforlu kütüphane ortamının geniş ve ferah masalarında, koltuklarında 86 kişi çalışabiliyor. Mekân, 54 tablet, 20 dizüstü bilgisayar, 2 masa kiosku ve kablosuz yazıcılarla donatılmış. Dokunmatik masa kiosklarında, elyazması koleksiyonlar sergileniyor. Görüntüleri dilediğiniz kadar büyütebiliyor, kitapları en ince ayrıntılarına kadar görüp inceleyebiliyor, okuyabiliyorsunuz. Kütüphane üyelerinin sınırsız kullanım hakkı olduğunu söyleyelim.

+ Kütüphane üyeleri için bir mobil uygulama da oluşturulmuş. Bu sayede süreli yayınlar, kitap dışı materyaller ve elyazması eserlerin 9 bin adetlik bir kısmına internet üzerinden ulaşabiliyorsunuz. Üye olanların kullanıcı dostu teknolojilerle dijitalize edilmiş bu kitaplara Ankara’ya gitmek zorunda kalmadan, evlerinden ulaşması mümkün; herhangi bir ücret talep edilmiyor. Bazı kitapların indirilebilmesi de mümkün, ancak bu durumda imaj başına belirli bir ücret ödemeniz gerekiyor.

Samsung Dijital Kütüphane’deki eserler

+ Osmanlıca, Farsça, Arapça 27 bin cilt el yazması eser
+ 1928’den itibaren yayınlanan tüm dergiler, önceki yıllara ait 230 bin dergi
+ 60 bin gazete Osmanlı gazetesi
+ 5 bin taş plak
+ Tablolar, sanat eserleri
+ Pul koleksiyonları, Hacivat Karagöz arşivleri
+ Film afişleri, siyasi afişler
+ 2 milyonu aşkın gazetenin tamamı, 38 ulusal gazete ile 30 farklı derginin ise 6 milyon sayfası
+ Yabancı yayınlar, 15 bilimsel dergi ve yüksek tirajlı 3 gazete

Kaynak Site : egoistokur.com

Sosyal medyada paylaşın

In : HABER

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked (required)